TRƯƠNG TỬU TRONG NHỮNG NĂM 1955 - 1958

Nhà thơ Lê Hoài Nguyên

KD: Đọc được trên FB anh Thái Kế Toại (nhà thơ Lê Hoài Nguyên) bài viết này về Gs Trương Tửu- Nhà giáo, Nhà Văn, Nhà nghiên cứu văn học. VN – một số phận cũng chìm nổi vì dính líu tới vụ Nhân văn Giai phẩm. Xin đăng lên để bạn đọc chia sẻ:

———

Cuối 1954, hòa bình được lập lại sau chín năm chiến tranh. Trương Tửu cùng các đồng nghiệp trở về Hà Nội tiếp quản Đại học Hà Nội. Trước thời điểm này, năm 1953 ông đã được bổ nhiệm làm Giáo sư ở Trường dự bị đại học tại Thanh Hóa. Năm 1956 Ông được phong hàm Giáo sư cấp II giảng dạy về Lý luận văn học và Lịch sử văn học Việt Nam hiện đại ở Đại học Văn Khoa và sau là Đại học Tổng hợp và Đại học Sư phạm Hà Nội.

Bối cảnh lịch sử Việt Nam 1954-1955 hết sức phức tạp. Hai chế độ cùng tồn tại trên hai miền lãnh thổ nhưng còn đan xen vào nhau. Về hình thức thì hòa hoãn, hợp tác việc thi hành Hiệp định Giơ ne vơ, chuyển giao quản lý lãnh thổ, tập kết người từ Nam ra Bắc, di cư người từ Bắc vào Nam theo điều khoản tự nguyện cư trú của hiệp định dưới sự giám sát của Ủy ban quốc tế.

ĐÙA VỚI NGÀI TRUMP

Tổng thông Mỹ rất biết đùa

Cho nên Trần Lão búa xua mấy lời

Bao giờ ngài đến nước tôi

Rượu nút lá chuối bằng mười Witky

Thịt chó tơ mới dậy thì

Ăn vào sẽ thấy cái gì cũng hăng

Mấy lời cùng với ông Trăm

Tôi chờ ngài đến rượu tăm cất rồi...

VỀ “THĂNG LONG TỨ TRẤN”

Đỗ Tiến Bảng

( Trao đổi với tác giả bài THĂNG LONG TỨ TRẤN- biên khảo Phùng Thành Chủng, đăng trên trên trannhuong.com, ngày 7,11.2016)

Bài báo của tác giả Phùng Thành Chủng (PTC) đặt vấn đề: “Cụm từ “Thăng Long tứ trấn” hiện vẫn tồn tại hai cách hiểu: I. Đó là bốn ngôi đền thiêng trấn giữ bốn mặt kinh thành Thăng Long ( theo tín ngưỡng dân gian)…”; “II. Đó là bốn kinh trấn ( hay còn gọi nội trấn) bao quanh kinh thành Thăng Long, còn nhiệm vụ che chắn, bảo vệ kinh thành từ vòng ngoài mỗi khi kinh thành trực tiếp bị đe dọa…” . Gần như toàn bộ bài viết là lấy từ WIKIPDIA, mục “Thăng Long tứ trấn”, kể cả phần ghi chú thích tài liệu “Tham khảo”.
Vấn đề tác giả đặt ra “hiện vẫn tồn tại hai cách hiểu”, chưa thấy dẫn nguồn tài liệu để bàn luận, mà chỉ dựa vào trình bày trong mục ở “Từ điển mở’ này.
Khi đặt vấn đề tìm hiểu “nội hàm” cụm từ “Thăng Long tứ trấn”, cần đặt với cụm từ “Thăng Long tứ quán”. Còn “Tứ trấn” phải đặt trong quan hệ khác. Lại nữa, cần thiết phải xét từ “trấn”- Nôm hay Hán - Việt, mặt chữ ra sao; mới có cơ sở để luận giải.
Trước tiên, từ “tứ trấn”, ai cũng hiểu là “4 trấn”. Vậy chữ “trấn” được viết ra sao? Nguyên chữ “trấn” dù là chữ Hán hay Nôm đều viết 鎭 (bộ ‘kim”), từ Hán Việt này có tới 7 nghĩa; trong đó, 2 nghĩa liên quan tới vấn đề đang bàn, là : “yên”, “một khu đất đủ năm vạn người trở lên gọi là ‘trấn’”( Hán – Việt tự điển, Thiều Chửu; “Hán – Việt từ điển, Đào Duy Anh)

THĂNG LONG TỨ TRẤN

Biên khảo Phùng Thanh Chủng

Về cụm từ “Thăng Long tứ trấn” hiện vẫn tồn tại hai cách hiểu:

I. Đó là bốn ngôi đền thiêng trấn giữ bốn mặt kinh thành Thăng Long (theo tín ngưỡng dân gian) gồm:

1. Đền Trấn Vũ ở phía Bắc.

2. Đền Kim Liên ở phía Nam.

3. Đền Bạch Mã ở phía Đông .

4. Đền Voi Phục ở phía Tây.

II. Đó là bốn kinh trấn hay còn gọi là nội trấn (ngoài ra là các phiên trấn) bao quanh kinh thành Thăng Long, có nhiệm vụ che chắn, bảo vệ kinh thành ngay từ vòng ngoài khi kinh thành trực tiếp bị đe doạ. Ngoài ra, vì ở gần kinh thành nên bốn kinh trấn còn là những lực lượng có nhiệm vụ “cứu giá” và dẹp yên nội loạn khi kinh thành có biến. Đó là các trấn:

1) Kinh Bắc.

2) Sơn Nam.

3) Hải Dương.

4) Sơn Tây.

Vậy cách hiểu nào là đúng, cách hiểu nào là sai? Để tìm lời giải đáp cho câu hỏi này, trước hết chúng ta hãy cùng nhau tìm hiểu về bốn ngôi đền và bốn kinh trấn được nói trên.

I. Tứ trấn ( 4 ngôi đền) :

CHÙM THƠ CỦA TRẦN NHƯƠNG IN TRÊN TC "NHÀ VĂN VÀ TÁC PHẨM" SỐ 19

Trần Nhương

KỲ ANH

Kỳ Anh như chiếc bánh cu đơ

Cong vênh vì nắng nóng

Gió hun cây cỏ hao gày

Đường số Một giòn ra từng khúc

.

Kỳ Anh biển áp bên sườn giông bão

Hoành Sơn chắn lối Đèo Ngang

Kỳ Anh như nắm cơm ngày đói

Như vú già cạn sữa nhăn nheo

Thị tứ Voi xác xơ quán xá

Những cô gái vẫy tay tài xế táp xe vào

Dân Kỳ Anh như hòn đá mồ côi

Hiền lành và gan góc

Nhẫn nhịn và thật tà

.

Kỳ Anh

Mang trên mình nhọt bọc

Ba mươi cây số vuông

Bảy mươi năm nhượng địa (**)

Vũng Áng ơi thăm thẳm nỗi buồn

Như cô gái ép lấy chồng ngoại quốc

Kỳ Anh bất lực

Thiểu năng toàn tập bây giờ.

.

NGƯỜI LÀM HỎNG THƠ MÌNH

Vũ Quốc Túy

Tôi đang nằm khoèo ở quê, buồn chán vì lỡ mất một chuyến đi điền dã, may sao cái lão thi sĩ bụi quái dị Văn Thùy bỗng điện thoại bảo đến nhà chơi. Mình đã vạch đường chỉ lối rất tỷ mỉ mà lão vẫn đi lạc. Buộc lòng phải tặng cái lão Chủ nhiệm HỢP TÁC XÃ THƠ HỒN RƠM mà báo chí đã tốn không ít giây mực một câu thế này “Con đường chui ở miệng ra/ cứ gần chỗ ngoặt thì ta dọn mồm”. Đời này chả ai như lão, đi lang thang quanh đất nước, hết một vòng thì đến nhà mình. Gần tết nguyên đán, năm nào cũng có mặt ở phố ông đồ Văn Miếu Quốc tử giám cho chữ thư pháp, bán thơ viết tay xưng danh thơ sạch chế biến từ ca dao, “người lạ bán hai mươi ngàn/ người quen lèn chặt giá sàn gấp đôi”. Thế rồi cho không mà chả ai nỡ không móc túi biếu ông đồ nghèo vài đồng . Nhà lão mặt đường thị trấn mà im ỉm khóa quanh năm. Đến cái tiền điện lực hằng tháng nhà đèn không thu nổi, phải rình mò chờ lão về mà tóm cổ, rồi dọa phạt vì chậm nộp. Có đời thưở nhà ai đi đường phạm luật bị cảnh sát giao thông ách lại kiểm tra giấy tờ thì chả thấy có thứ gì ngoài cái hóa đơn thu tiền điện tháng hiện tại. Cãi chầy cãi cối, chả có văn bản nào xác minh nhân thân, cái sự giàu nghèo, chỗ ở hiện tại chính xác bằng cái hóa đơn tiền tiện, rồi công an cũng cho qua vì đã nhìn thấy lão trên ti vi. Tôi sống một mình, có thêm lão, nhà vui hẳn. Hai lão rủ nhau đi chợ mua sắm thức ăn, về nhà hì hụi đâm đầu vào bếp nấu nướng. Đi chợ mua đồ, rồi vào bếp, lòng tự kiêu về cái tài nội trợ của tôi bỗng xẹp như quả bóng xì hơi, bởi lão quá ranh ma trong việc chọn mua hàng, vừa rẻ lại vừa ngon và sạch. Mua ớt, mua cà muối…phải đưa lên mồm nhấm thử, ngửi mùi! Sắm đồ ăn toàn thứ dân dã, đạm bạc, ngon lành… rồi cố ăn cho hết.

NÀO, CHÚNG TA CÙNG LÀM QUAN !

Phạm Quang Long

 Qua thực tế mới thấy "quy trình" đang được tung hô đã đẻ ra những hiện tượng kỳ lạ: người biết việc thợ sắt lại giao làm việc thợ nề, ông giỏi nghề nông trở thành người lãnh đạo ngành chả liên quan gì đến việc nông tang, thậm chí trái nghề đến mức có ông lên đọc bài người ta viết sẵn cũng đọc không xong vì trong bài có nhiều thuật ngữ chuyên ngành ông... chưa học.

Trước hết, xin lỗi nhà văn Nguyễn Thị Thu Huệ vì đã đạo ý tưởng rất hay của chị để đặt tên cho bài viết nhỏ này vì nó đúng với cái trường hợp mà tôi đang đề cập.

Chuyện cả nhà làm quan, cả họ làm quan, bố tiến cử con, chồng đề bạt vợ, anh em nâng đỡ nhau từng bước thành "lãnh đạo" đã cũ lắm rồi. Giờ đã đến lúc đề bạt để tạo vây cánh, củng cố quyền lực, thâu tóm lợi ích, lo cho cả sau khi đã nghỉ hưu, chả còn ở cái ghế ấy nữa mà lợi ích vẫn còn. Thế mới có chuyện cơ quan cấp sở, 46 cán bộ mà chỉ có 2 nhân viên, còn lại đều từ cấp phó phòng trở lên thì quả thực, chúng ta (mạo xưng thế xin đừng cho là tôi khai man thành tích) đã hoàn thành từng bước phổ cập "lãnh đạo hóa" cơ quan công quyền rồi.

Làm đường đội vốn lên 100%, báo cáo "đúng quy trình"; xử án oan sai xong, kiểm tra lại, ai nấy ngơ ngác: tất cả đều "đúng quy trình". Tổng bí thư giao cho 4 cơ quan xem xét việc thăng chức, luân chuyển, tặng huân chương, trao danh hiệu cho đơn vị của Trịnh Xuân Thanh... có gì sai để còn xử lý thì sau một thời gian nghiên cứu, các cơ quan báo cáo lại tất cả đều "đúng quy trình". Việc Trịnh Xuân Thanh trốn ra nước ngoài khiến nhân dân phẫn nộ, chất vấn các đại biểu quốc hội ở nhiều nơi, nghi có tiêu cực. Té ra nhân dân nghi oan cho cán bộ. Báo cáo cho thấy mọi việc đều được thực hiện " đúng quy trình"...