KỲ NHÂN PHẠM XUÂN TRƯỜNG

Lão Tạ

Một triển lãm tranh gò đồng chân dung VNS độc lạ bậc nhất năm 2023. Một nhà thơ Hải Phòng đã gò hàng trăm chân dung với tiền túi của mình. Nhà anh trên tầng 4 chung cư mà gõ chí chát bao năm thì quả là KÌ NHÂN PHẠM XUÂN TRƯỜNG (TN).

Nhà thơ, nghệ nhân gò đồng Phạm Xuân Trường là một trường hợp đặc biệt trong giới nghệ sỹ Việt Nam.

Việc nhiều người làm được, thì ông không chỉ làm được, mà còn làm một cách ấn tượng.

Hàng chục tập thơ của ông luôn khiến bạn đọc phải "sởn gai ốc", cảm giác thường thấy khi nhìn một nghệ sĩ đi trên dây. Nhiều câu thơ, khổ thơ, bài thơ của ông đã đạt đến độ "truyền khẩu".

Nhưng nghệ thuật gò đồng chân dung, thì trong làng nghệ sĩ, như tôi biết, mới chỉ thấy có một mình ông?

Những lá đồng vô hồn, đen đúa ông mua về, xếp thành chồng trong nhà. Rồi dưới tay ông, chúng lần lượt trở thành những bức chân dung sống động của nhiều nhân vật nổi tiếng trong nước và thế giới.

Vì là chất liệu đồng, chúng sẽ có tuổi thọ rất dài.

Trước khi Phạm Xuân Trường có triển lãm kỷ niệm 100 năm ngày sinh nhà văn Nguyên Hồng, giới nghệ sĩ, bạn bè đã từng kinh ngạc với chiếc tầu Titanic mô hình có khả năng chạy được, mà ông là tác giả.

SAU MỘT NGÀY LAO LỰC, TƯỢNG ĐÀI TRI ÂN CHA FRANCISCO DE PINA ĐÃ ĐƯỢC DỰNG LÊN NHƯ DỰ ĐỊNH

 Nguyễn Đăng Hưng

Một công trình, kiến tạo, thi

ết kế, đúc đồng, chuyên chở đến tận quê hương của cha Francisco de Pina đã được dựng lên ở công viên trang trọng vào bậc nhất của TP GUARDA!

Ban hành chính thành phố đã điều động 2 nhân viên cao cấp, 8 kỹ thuật viên đến hộ trợ chúng tôi di chuyển và xây dựng một tượng đào cao 3m, rộng 1m5, nặng 400 kg tại sân vườn thư viện thành phố!

Thị Trưởng đã đích thân đến thăm công trình đang thi công. Ông ủy lạo từng công nhân!

Ban trị sự thành phố đánh giá đây là một công trình nghệ thuật đẳng cấp của người Việt, tác tạo, thiết kế, thủ công đức đồng!… Đây sẽ là địa điểm du lịch hàng đầu của thành phố vinh danh một công dân thành phố đã tác tạo công đức tại một quốc xa xôi Đại Việt hồi thế kỹ XVII!

Sau gần 2 năm suy nghĩ hợp tác thiết kế của thành viên QUỸ TÔN VINH TIÉNG VIỆT VÀ CHỮ QUỐC NGỮ, tham gia một ngày lao lực sắp xếp, kết nối, xoi lỗ, đặt để, gắn kết, chúng tôi không khỏi xúc động nhìn thành quả công trình lộng lẫy hiện hình trước sự ngưỡng mộ của mọi người!

PHÙNG HƯNG - VỊ VUA HÙNG TÀI UY ĐỨC THẤM SÂU VÀO LÒNG DÂN

 

Tiến sĩ Đinh Công Vỹ

Bố Cái Đại vương Phùng Hưng là nhân vật lịch sử lớn thế kỷ thứ VIII, anh hùng giải phóng dân tộc, ông được sinh ra từ nhân dân, vì nhân dân ông đã phất cờ khởi nghĩa, lãnh đạo nghĩa sĩ chiến đấu chống lại kẻ thù xâm lược nhà Đường và chiến thắng, giành lại độc lập, tự chủ của đất nước

Vào niên hiệu Đại Lịch (760-779) nhà Đường, nhân lòng căm phẫn của nhân dân, chớp được đúng lúc quân lính ở Tống Bình nổi loạn, Phùng Hưng bằng thực lực của mình đã phát động một cuộc khởi nghĩa lớn chống chính quyền đô hộ. Nắm vững thời cơ, tránh chỗ mạnh, đánh vào chỗ yếu là đặc điểm của cuộc khởi nghĩa này, tỏ rõ tài thao lược của Phùng Hưng.

 

TRƯƠNG TỬU - KHỞI ĐIỂM CỦA NHỮNG KHỞI ĐIỂM

Đỗ Lai Thuý

Nhân 110 năm ngày sinh Nhà văn-giáo sư Trương Tửu

Trương Tửu (1913 – 1999) vốn là một nhà tiểu thuyết xã hội, rồi cây bút phê bình nổi tiếng trên báo Loa, cuối cùng từ 1940 trở thành nhà phê bình học giả. Bấy giờ trung tâm trí thức chuyển từ Tự Lực Văn Đoàn về Tạp chí Thanh Nghị và nhà xuất bản Hàn Thuyên. Quanh nhà xuất bản này, quần tụ các trí thức cánh tả, các nhà mác xít (cả Bốn lẫn Ba), các nhà văn hiện thực. Nếu Lương Đức Thiệp nghiên cứu Xã hội Việt Nam, Nguyễn Tế Mỹ nghiên cứu cuộc khởi nghĩa Hai Bà Trưng từ góc độ xã hội học, thì Trương Tửu đem cái tinh thần khoa học này vào phê bình văn chương.

Có thể nói, ông là người đầu tiên vận dụng các lý thuyết phương Tây này vào nghiên cứu các tác giả Việt Nam, những “viên đá triết học”, một cách bài bản và sáng tạo. Trước đây tôi đã xiển dương ông như một nhà phê bình khoa học khách quan (xem Phê bình văn học, con vật lưỡng thê ấy, 2011, tr. 225 – 333), nay tôi muốn nói tới cạnh khía khác tiên phong của ông trong tiếp nhận các lý thuyết văn chương của thế giới vào phê bình văn chương Việt.

Nhà văn – nhà phê bình văn học Trương Tửu (1913 – 1999).....

Thám mã Hồ Xuân Hương

Phê bình phân tâm học vào Việt Nam rất sớm. Năm 1936 đã có hai công trình áp dụng phương pháp này: tiểu luận Cái ám ảnh của Hồ Xuân Hương^[1] của Trương Tửu và chuyên luận Hồ Xuân Hương: tác phẩm, thân thế và văn tài^[2] của Nguyễn Văn Hanh. Cả hai đều ứng dụng học thuyết của Freud vào nghiên cứu một hiện tượng giàu dữ liệu phân tâm là Hồ Xuân Hương. Có thể phân tâm học bấy giờ đã trở thành một học thuyết thời thượng trên thế giới.

CUỐI THU (Acrylic trên toan)

 

HAI BÀI THƠ CỦA TRẦN NHƯƠNG

 TÌNH BẰNG

Nửa thế kỉ

Phía non tơ phía dần vào cũ

Cách trở

Người dưng

Hoa nở bên kia bên này cuối vụ

Con đò lặng lẽ bến sông

Có một ngày hai bờ chập lại

Sông biến thành hồ mênh mông

Sóng hát câu Quan họ

"Tình bằng con sáo sang sông"

Cũng chẳng tính gì cách bức

Cũng không ngờ vực lòng nhau

Như cây gốc yêu lấy đất

Lá hoa dâng trời nàng dâu...

Cuối vụ rưng rưng hoa nở

Hai bờ tết một đuôi sam

Ngũ thập niên tiền Uy Viễn

Tình bằng "Ứ hự" đa mang..

26-9-2022

THU VÃN

Nắng mật đang rót về heo may

Tờ lịch mỏng vào tháng Chạp

Mang mang

Khóm trúc vườn ai lá rụng

Mía ngọt cả cây

Hương ổi thơm mùi con gái

Đỏng đảnh dở khôn dở dại

Bước ngày đi nghiêng ngả chân trời

Con đường mơ hồ về nơi trừu tượng.

Những phụ nữ hồi xuân

Má dậy hồng

Phơi ảnh trên phây

Gửi bao thư ngỏ

Bâng khuâng phía gió

Mùa đông đang về

Bao cô gái lấy chồng

Tấm thiếp như giấy thông hành

Đoan trang

Những chàng trai mới lớn

Thả rông nỗi buồn...

Em có chờ anh

Vãn thu trung du

Sương thả những hóc đồng

Mật mã liêu trai...

Giữa đêm 9-10-2022

CHẲNG GIỐNG AI…

Lưu Trọng Văn

Đang chuyện thời sự, nhà nước phong tặng học hàm giáo sư, phó giáo sư tranh cãi ỏm tỏi, thì tiến sĩ vật lý Nguyễn Mộng Giao, cháu đích tôn cụ Tam Nguyên Yên Đổ Nguyễn Khuyến alo cho gã.

Quá đúng…”hớp.”

Tiến sĩ Giao nói: chỉ có VN mình làm chuyện lạ đời không giống ai là nhà nước phong tặng học hàm giáo sư, phó giáo sư. Trên thế giới, việc ấy là của các trường đại học. Trường đại học nào thì công nhận giáo sư của trường nấy.

Tôi giảng dạy tại Mỹ được anh bạn thân trong Hội đồng phong tặng giáo sư ở VN ép, cậu trước đây được phong phó giáo sư rồi bây giờ làm thủ tục để nhà nước công nhận cậu là giáo sư đi. Tôi từ chối vì trường đại học ở Mỹ nơi tôi giảng dạy đã công nhận tôi là giáo sư của trường rồi.

Gã hỏi, học hàm giáo sư ở Mỹ, ở châu Âu có giá trị gì không?

Ông Giao đáp: “giá trị phụ thuộc danh tiếng của trường đại học nào công nhận. Khi người ta giới thiệu học hàm giáo sư thì luôn kèm của trường đại học nào. Giáo sư của Harvard, Sorbonne, Stanford…khác hoàn toàn giáo sư một trường vô danh. Danh dự và đẳng cấp là ở cái uy tín của trường đại học và ở chính cái họ tên của người đó gắn với các công trình cống hiến.”

Gã nói: Khi qua Mỹ, Canada, châu Âu, tôi thấy người ta không giới thiệu học hàm mà chỉ giới thiệu học vị.

Ông Giao nói:

“Ở các nước muốn được công nhận tiến sĩ không dễ, phải làm luận án và được các nhà khoa học công nhận. Nhưng thực tế xã hội bây giờ học hàm học vị không còn quan trọng với lớp trẻ nữa. Bao nhiêu nhà phát minh, sáng chế công nghệ không có bằng cấp gì hết. Xã hội văn minh đánh giá theo chuẩn có tài hay nhàng nhàng, có cống hiến giá trị hay chả tích sự gì. Một xã hội đánh giá nhân tài như vậy mới phát triển. Còn VN chúng ta đua nhau theo hình thức. Một phần có cuộc chạy đua này là do tiêu chuẩn lên quan có khoản ưu tiên người có học hàm, học vị. Rõ buồn cười, biết bao tay giáo sư về triết học chính trị mà gà mờ về lý thuyết xã hội chủ nghĩa. Có người không hiểu vì sao ông Marx, ông Lê Nin nói, muốn tiến lên CNXH thì phải có “giai cấp công nhân tiên tiến” để rồi ở VN chưa hề thấy cái “giai cấp công nhân tiên tiến” ấy đâu đã phét lác về CNXH ở VN. “

Gã nghĩ, Đất nước mình sẽ khó mà phát triển khi còn nhiều kẻ dốt mà cứ hãnh tiến khoe mẽ các học hàm, học vị hình thức để mua quan bán tước, đến xấu hổ.

Ông Giao quả quyết:

Tốt nhất cứ làm giống người ta đi, trả việc công nhận học hàm cho các trường đại học. Trường nào chịu trách nhiệm bảo vệ giá trị và chất lượng

thương hiệu của trường nấy, khi còn dạy thì còn giáo sư, hết dạy, hết giáo sư. Xong!